بر عهدهء شخص بوده يا بسيار فقير باشد و ديگر در موقعى كه شخص ديه‌اى را بر عهده گرفته است . و نيز در كتاب مزبور آمده است كه : مردى از انصار به ملاقات امام ( ع ) آمد و درخواست حاجت كرد . حضرت فرمود ، اى مرد انصارى به خاطر بيان حاجت آبروى خود را مريز . نياز خود را در نامه‌اى بنويس و براى من بفرست . ان شاء اللّه خواستهء تو را برخواهم آورد . مرد سائل در نامه‌اى حاجت خود را به اين شرح بيان داشت : اى ابا عبد اللّه ، من به فلان شخص پانصد دينار بدهكارم و او همچنان در خواست طلب خود را دارد . از او بخواهيد به من فرصت دهد تا گشايشى در كارم پيدا شود . همين كه امام حسين ( ع ) نامهء او را بخواند به خانه رفت و كيسه‌اى كه محتوى هزار دينار بود ، بياورد و به وى بخشيد و فرمود : پانصد دينار براى اداى قرض خود و پانصد دينار ديگر را در جهت مخارج زندگى خود استفاده كن . در نظر داشته باش كه به هنگام اظهار حاجت جز به سه كس مراجعه مكن . : مردى كه به دين معتقد ، يا جوانمرد و با مروّت و يا داراى حسب و نسب باشد . اما شخص ديندار با توجه به دين خود تو را از انجام خواسته‌ات محروم نمىسازد . و آن كس كه داراى مروّت و جوانمردى است خود شرم دارد كه نياز تو را انجام ندهد . و آنكه داراى اصل و نسب باشد ، به اين امر آگاهى دارد كه تو به ارادهء خود جهت بيان حاجتى آبروى خود را از دست نمىدهى . از اين رو در حفظ آبروى تو مىكوشد و حاجت تو را بر آورده مىسازد . بخارى در كتاب صحيح خود و ديگران آورده‌اند كه اسامة بن زيد خدمتكار خود را كه نامش حرمله بود ، از مدينه به كوفه روانه ساخت تا از على ( ع ) بخواهد كه مقدارى از مال براى او ارسال دارد ، و به وى گفت : مسلما از تو مىپرسد كه چرا با او همكارى نكرده‌ام . به او بگو ، هر چند كه من مايل به همراهى با شما بودم ، اما در عين حال معتقد نبودم كه در جنگ شركت داشته باشم . امير المؤمنين عذر او را نپذيرفت و از بخشش به او خوددارى كرد . پس حرمله نزد امام حسن ( ع ) و امام حسين ( ع ) و عبد اللّه بن جعفر رفت . آنان خواستهء او را انجام دادند و مبلغ زيادى به او بخشيدند . اما طبق نوشتهء ابن حجر در كتاب فتح البارى كه در شرح بر صحيح بخارى تأليف گرديده ، چنين است كه : علت عدم شركت اسامه در جنگهاى على ( ع ) اين بود كه وى اعتقادى به نبرد با مسلمين نداشت . از اين رو امير المؤمنين كه ديد وى در جنگ شركت نكرده ، از يارى با او خوددارى كرد . اما فرزندان آن حضرت ، و عبد اللّه بن جعفر از اموال خود به او اعطا كردند تا رهسپار مدينه شود . به نظر نگارنده ، عذر خواهى اسامه قابل قبول نخواهد بود ، زيرا كه خداى تعالى در قرآن كريم مىفرمايد : ( فقاتلوا الّتى تبغى حتّى تفيء الى امر اللّه ) « 1 » ، با آنكه تجاوز مىكند جنگ كنيد تا به فرمان خدا بازآيد . پس بدين جهت كه اسامه از يارى و نصرت با على ( ع ) خوددارى كرده و از فرمان او سرباززده بود شايسته بود كه از آن حضرت شرم مىكرد و كمك مالى از بيت المال مسلمين نمىخواست . حتّى در برخى روايات آمده است كه وى اصولا با امام ( ع ) بيعت نكرد ، و چنانچه اين روايت كه امير المؤمنين ( ع ) از پرداخت

--> ( 1 ) سورهء حجرات آيهء 9